CBAM i ochrona rynku stali UE - skutki dla przetwórców blachy
Od 1 lipca 2026 r. import stali poza kontyngentem obciążony jest cłem w wysokości 50 procent wartości celnej, a od 1 stycznia 2026 r. obowiązuje definitywna faza CBAM. Oba mechanizmy obejmują surowiec i półprodukty, nie obejmują natomiast gotowych wyrobów przetworzonych. Dla zakładu przetwarzającego blachę w Unii oznacza to wzrost kosztu materiału bez analogicznego obciążenia po stronie dostawcy importującego gotowy komponent. Stan ten utrzyma się co najmniej do 2028 r.
Stan regulacyjny w 2026 roku
Zmiany wprowadzone w pierwszym półroczu 2026 r. prezentowane są zwykle jako wzmocnienie ochrony europejskiego przemysłu stalowego. Z perspektywy przetwórcy blachy obraz jest bardziej złożony, ponieważ trzy równolegle działające mechanizmy zmieniają zarówno koszt materiału, jak i wymagania dokumentacyjne przy odprawie.
| Mechanizm | Obowiązuje od | Czego dotyczy | Konsekwencja dla przetwórcy |
|---|---|---|---|
| Środek ochronny, cła i kontyngenty1 | 1 lipca 2026 | 26 kategorii wyrobów stalowych, kontyngent bezcłowy ok. 18,3 mln t rocznie, zarządzany kwartalnie | Cło 50 procent wartości celnej po wyczerpaniu kontyngentu, wcześniej 25 procent |
| CBAM w fazie definitywnej2 | 1 stycznia 2026 | Surowce i półprodukty, w tym wyroby płaskie ze stali; próg de minimis 50 t masy netto rocznie | Status posiadacza zezwolenia, zakup certyfikatów i weryfikacja emisji wbudowanych po stronie importera |
| Zasada melt and pour1 | 1 października 2026 | Pochodzenie ustalane według kraju wytopu i pierwszego odlania stali | Atest hutniczy staje się dowodem pochodzenia przy odprawie celnej |
| Rozszerzenie CBAM na wyroby przetworzone6 | propozycja, od 1 stycznia 2028 | Ok. 180 wyrobów o wysokiej zawartości metalu | Do czasu wejścia w życie asymetria między surowcem a komponentem pozostaje |
Stan na sierpień 2026 r. Terminy dotyczące rozszerzenia CBAM są przedmiotem procedury legislacyjnej.
50%
cło od wartości celnej stali importowanej poza kontyngentem, od 1 lipca 2026 r.1
18,3 mln t
roczny kontyngent bezcłowy, średnia redukcja kwot o 47 procent1
50 t
próg de minimis w CBAM, masa netto przywozu w roku kalendarzowym2
5,4 mld EUR
szacowany roczny koszt ceł pozakontyngentowych po stronie użytkowników stali, wobec ok. 0,7 mld EUR w 2024 r.4
Asymetria między surowcem a wyrobem gotowym
Zasadniczy problem polega na tym, że opisane mechanizmy obejmują materiał wsadowy, nie obejmują natomiast wyrobów przetworzonych. Konsekwencją jest sytuacja, w której zakład działający w Unii ponosi koszt ceł oraz CBAM zawarty w cenie kupowanej blachy, podczas gdy dostawca gotowego komponentu wykonanego z tej samej blachy poza Unią nie ponosi żadnego z tych obciążeń.
1
Przetwórca w Unii
Kupuje materiał, którego cena zawiera cło pozakontyngentowe i koszt certyfikatów CBAM, a w przypadku stali unijnej także koszt uprawnień do emisji.
2
Dostawca komponentu spoza Unii
Wprowadza wyrób przetworzony, który nie jest objęty ani kontyngentami i cłami na stal, ani obowiązkiem certyfikatów CBAM.
3
Skutek
Różnica kosztowa rośnie wraz z udziałem materiału w koszcie wyrobu, najsilniej w produkcji prostej i materiałochłonnej.
Skala zjawiska w danych
Badanie wykonane dla europejskiej federacji przemysłu technologicznego wykazało, że spośród piętnastu analizowanych wyrobów jedenaście jest zagrożonych przeniesieniem produkcji poza Unię do 2034 r., z czego osiem już od 2026 r., przy wzroście kosztów wytwarzania sięgającym w skrajnych przypadkach blisko 50 procent3. Ta sama organizacja szacuje koszt ceł pozakontyngentowych dla użytkowników stali na 5,4 mld EUR rocznie, wobec około 0,7 mld EUR w 2024 r.4
11 z 15
analizowanych wyrobów zagrożonych przeniesieniem produkcji poza Unię do 2034 r.3
+213%
wzrost przywozu pochodnych stali do Unii w latach 2010-2024, obecnie ponad 8 mln t rocznie5
+217%
wzrost przywozu w kategorii konstrukcji prefabrykowanych, w wyrobach z żeliwa i stali 211 procent5
Kierunek zmian potwierdzają dane o strukturze przywozu. Wzrost dotyczy przede wszystkim wyrobów, które powstają z blachy poddanej cięciu, gięciu, spawaniu lub tłoczeniu, a więc operacjom wykonywanym również przez zakłady w Polsce. Środowisko dystrybucji i przetwórstwa stali postuluje z tego powodu ocenę skumulowanego wpływu kontyngentów, ceł i CBAM na całą sekwencję łańcucha wartości, a nie wyłącznie na produkcję hutniczą6.
Planowane rozszerzenie CBAM od 2028 roku
Komisja Europejska przedstawiła w grudniu 2025 r. propozycję objęcia mechanizmem około 180 wyrobów przetworzonych o wysokiej zawartości metalu, z planowanym terminem stosowania od 1 stycznia 2028 r. Rada przyjęła stanowisko w czerwcu 2026 r., a mandat negocjacyjny Parlamentu Europejskiego przewidywany jest na wrzesień 2026 r.6
Skuteczność tego rozwiązania jest przedmiotem sporu. Europejskie stowarzyszenie producentów stali wskazuje, że zakres pozostaje niewystarczający, a mechanizm nie rozwiązuje problemu przekierowywania strumieni niskoemisyjnych do Unii ani sytuacji eksporterów6. Niezależnie od oceny merytorycznej harmonogram oznacza, że opisana asymetria utrzyma się co najmniej do 2028 r.
Sytuacja cenowa
Regulacje stały się w 2026 r. istotnym czynnikiem cenotwórczym. Uczestnicy rynku wskazują, że oferty importowe realizowane na warunkach DDP z uwzględnieniem kosztu CBAM kształtują się na poziomie zbliżonym do cen krajowych w Unii, co oznacza zanik tradycyjnej przewagi cenowej importu7. Zmienia to logikę zakupu: kryterium rozstrzygającym staje się dostępność formatu i termin dostawy, a nie sam kierunek pochodzenia materiału.
| Wyrób | Poziom cen hurtowych netto | Okres notowania |
|---|---|---|
| Blacha gorącowalcowana | 3 270-3 480 zł/t | czerwiec 2026 |
| Blacha zimnowalcowana DC01 | 3 794-4 024 zł/t | kwiecień 2026 |
Rynek polski, indeks cen stali PUDS8. Poziomy hurtowe bez podatku, bez kosztu dostawy i przetworzenia.
Wnioski dla polityki zakupowej
W horyzoncie do 2028 r. koszt materiału pozostaje zmienną, na którą przetwórca ma większy wpływ niż na otoczenie regulacyjne. Największy potencjał mają cztery obszary: weryfikacja rzeczywistych wymagań dokumentacyjnych dla poszczególnych grup wyrobów, korekta specyfikacji w zakresie klasy tłoczności i gramatury powłoki, optymalizacja formy dostawy oraz wielkości partii, a także planowanie zakupów z wyprzedzeniem wobec kwartalnego trybu zarządzania kontyngentami.
Osobnym ryzykiem, istotnym dla całego łańcucha, pozostaje przesuwanie się części odbiorców z zakupu materiału na zakup gotowych komponentów. Dotyczy ono w równym stopniu zakładów przetwórczych i ich dostawców stali, a jego skala zależy od tego, jak długo utrzyma się różnica w traktowaniu surowca i wyrobu przetworzonego.
Dostępne gatunki stali, rodzaje powłok oraz formaty kręgów, taśm i arkuszy przedstawia oferta blach stalowych HEN-STOL. Kwestię pochodzenia materiału pochodzącego z nadwyżek produkcji hutniczej omawia artykuł o nadwalcowaniach blachy.
Sprawdź jak możemy pomóc
Prześlij nam specyfikację materiału, z którego obecnie korzystasz - gatunek, grubość, szerokość, klasę i rodzaj powłoki, preferowaną formę dostawy oraz wielkość partii. Zweryfikujemy dostępność i przedstawimy najlepsze warunki, jakie możemy zaoferować.
Najczęstsze pytania
Czy CBAM obejmuje gotowe wyroby stalowe?
Nie. W fazie definitywnej, obowiązującej od 1 stycznia 2026 r., mechanizm obejmuje surowce i półprodukty, w tym wyroby płaskie ze stali. Gotowe wyroby przetworzone pozostają poza jego zakresem. Komisja Europejska zaproponowała objęcie około 180 wyrobów przetworzonych od 1 stycznia 2028 r., propozycja jest w trakcie procedury legislacyjnej.
Ile wynosi cło na stal spoza kontyngentu w 2026 roku?
Od 1 lipca 2026 r. cło poza kontyngentem wynosi 50 procent wartości celnej, wcześniej było to 25 procent. Mechanizm obejmuje 26 kategorii wyrobów stalowych, a roczny kontyngent bezcłowy ustalono na około 18,3 mln t, co odpowiada średniej redukcji kwot o 47 procent. Kontyngenty zarządzane są kwartalnie.
Kto ponosi obowiązki związane z CBAM?
Obowiązki spoczywają na importerze wprowadzającym towar na obszar celny Unii: wymagany jest status posiadacza zezwolenia, nabycie certyfikatów odpowiadających emisjom wbudowanym oraz weryfikacja danych. Próg de minimis wynosi 50 t masy netto rocznie. Zakład kupujący blachę od dostawcy krajowego nie jest zgłaszającym, natomiast koszt mechanizmu zawarty jest w cenie materiału.
Czym jest zasada melt and pour?
Od 1 października 2026 r. krajem pochodzenia stali jest kraj wytopu i pierwszego odlania, a nie kraj ostatniego istotnego przetworzenia. Dowodem przy odprawie celnej są atesty hutnicze. Zasada ogranicza możliwość omijania ceł przez przewalcowanie lub powlekanie materiału w kraju trzecim.
Dlaczego import gotowych komponentów jest w lepszej sytuacji niż produkcja w Unii?
Cła i CBAM obciążają materiał wsadowy, a nie wyrób przetworzony. Zakład w Unii kupuje blachę w cenie zawierającej te obciążenia, natomiast komponent wykonany z tej samej blachy poza Unią wprowadzany jest bez nich. Badanie wykonane dla europejskiej federacji przemysłu technologicznego wskazuje, że jedenaście z piętnastu analizowanych wyrobów jest zagrożonych przeniesieniem produkcji poza Unię do 2034 r.
Jakie dokumenty są potrzebne przy zakupie blachy w 2026 roku?
Zakres zależy od zastosowania wyrobu końcowego i od kierunku dostawy. Przy imporcie znaczenie mają atesty hutnicze potwierdzające kraj wytopu oraz dane o emisjach wbudowanych. Przy zakupie krajowym decyduje wymóg wynikający z normy wyrobu lub kontraktu, najczęściej dokument kontroli według EN 10204. Weryfikacja rzeczywistego wymogu przed złożeniem zamówienia ogranicza koszt dokumentacji, która nie jest potrzebna.
Źródła
- Komisja Europejska, nowy środek ochronny dla importu stali, czerwiec 2026
- Komisja Europejska, Access2Markets, CBAM w okresie definitywnym, 2026
- Orgalim, EU Carbon Border Adjustment Mechanism, badanie ERM
- Orgalim, New EU steel safeguards. A devastating threat for European steel users, listopad 2025
- EUROMETAL, Steel derivatives. The hidden threat driving Europe's deindustrialisation, październik 2025
- Eurofer, stanowisko w sprawie propozycji rozszerzenia CBAM, czerwiec 2026
- S&P Global, Europe's steel industry faces its 2026 reckoning with CBAM, styczeń 2026
- PUDS, indeks cen stali, notowania 2026