Przejdź do treści

Blacha DD11 -
stal gorącowalcowana do formowania na zimno wg EN 10111, właściwości i zastosowanie

Home / Blacha DD11 - stal gorącowalcowana do formowania na zimno wg EN 10111, właściwości i zastosowanie

Blacha DD11 to gorącowalcowana stal niskowęglowa do formowania na zimno według normy EN 10111, o zawartości węgla do 0,12%, granicy plastyczności 170-340 MPa (dla grubości 2-11 mm) i wytrzymałości na rozciąganie najwyżej 440 MPa. Stal DD11 otwiera szereg DD11-DD14: każdy kolejny gatunek ma niższy limit manganu, fosforu i siarki, niższą górną granicę wytrzymałości i większe wydłużenie, a więc lepiej znosi tłoczenie. DD11 wybiera się do gięcia, prostego tłoczenia, profili i rur, czyli tam, gdzie liczy się przewidywalne zachowanie blachy w prasie, a nie minimalna nośność.

≤ 0,12%
maksymalna zawartość węgla w DD11
170-340 MPa
granica plastyczności DD11 przy grubości 2-11 mm
≤ 440 MPa
górna granica wytrzymałości na rozciąganie
1-11 mm
zakres grubości objęty normą EN 10111

Dane: EN 10111:2008 według kart Salzgitter Flachstahl i ArcelorMittal, zakres normy według EVS (CEN).

Czym jest stal DD11 i co obejmuje norma EN 10111

EN 10111:2008 to europejska norma na wyroby płaskie walcowane na gorąco w sposób ciągły ze stali niskowęglowych, przeznaczone do kształtowania na zimno. Dotyczy blach i taśm dostarczanych w kręgach, o grubości od 1 do 11 mm, zarówno taśmy szerokiej (od 600 mm), jak i taśmy ciętej wzdłużnie. Norma określa dla każdego gatunku skład chemiczny i właściwości mechaniczne. Nie obejmuje stali konstrukcyjnych z EN 10025 ani stali na zbiorniki ciśnieniowe i butle gazowe, które mają własne normy.

W starszej dokumentacji niemieckiej, według thyssenkrupp Steel, DD11 występuje jako StW22, DD12 jako RRStW23, a DD13 jako StW24.

Huty produkują te gatunki także w grubościach powyżej 11 mm (thyssenkrupp i ArcelorMittal do 16 mm), ale wtedy właściwości mechaniczne ustala się indywidualnie, bo wykraczają poza zakres normy.

Skład chemiczny DD11, DD12, DD13 i DD14

Różnice między gatunkami zaczynają się od chemii. Im niższa zawartość węgla, manganu, fosforu i siarki, tym bardziej miękka i plastyczna stal. Według karty Salzgitter Flachstahl, o ile w zamówieniu nie uzgodniono inaczej, do tych gatunków można dodawać pierwiastki wiążące azot, takie jak tytan i bor.

Skład chemiczny stali DD11-DD14 wg EN 10111 (analiza wytopowa, % masy, maks.)

Gatunek C Mn P S
DD11 0,12 0,60 0,045 0,045
DD12 0,10 0,45 0,035 0,035
DD13 0,08 0,40 0,030 0,030
DD14 0,08 0,35 0,025 0,025

Źródło: Salzgitter Flachstahl, Steel grades - mild non-alloy steels for direct cold-forming; ArcelorMittal, katalog A10.

Huty często zaostrzają te limity we własnych odmianach. ArcelorMittal w gatunku DD11 AM FCE ogranicza siarkę do 0,030% i wprowadza wymóg aluminium min. 0,010%, a thyssenkrupp dla taśmy precyzyjnej DD13 podaje siarkę maks. 0,015%. To jednak specyfikacje producentów, nie wymagania normy.

Właściwości mechaniczne stali DD11 na tle DD12-DD14

Karty hut podają dla gatunków EN 10111 granicę plastyczności nie jako jedną minimalną liczbę, tylko jako przedział. Dolna granica 170 MPa jest wspólna dla wszystkich gatunków, a różnicę robi górna granica: im niższa, tym bardziej powtarzalne formowanie. Salzgitter Flachstahl podaje, że próbki do próby rozciągania pobiera się poprzecznie do kierunku walcowania, o ile pozwala na to szerokość wyrobu.

Właściwości mechaniczne stali DD11-DD14 wg EN 10111

Gatunek Re [MPa], grubość < 2 mm Re [MPa], grubość 2-11 mm Rm maks. [MPa] A min. [%] < 2 / 2-3 / 3-11 mm
DD11 170-360 170-340 440 23 / 24 / 28
DD12 170-340 170-320 420 25 / 26 / 30
DD13 170-330 170-310 400 28 / 29 / 33
DD14 170-310 170-290 380 31 / 32 / 36

Źródło: Salzgitter Flachstahl; ArcelorMittal, katalog A10; Nippon Steel Slovakia, Drawing steel. Długość pomiarowa próbki przy oznaczaniu wydłużenia zależy od przedziału grubości, karty hut podają ją w nagłówkach tabel.

Z tabeli wynika praktyczna reguła doboru. DD11 ma najszerszy przedział granicy plastyczności i najniższe wydłużenie, więc sprawdza się przy gięciu i płytkich przetłoczeniach. DD14 przy grubości 3-11 mm daje co najmniej 36% wydłużenia przy Rm do 380 MPa, czyli zapas na głębokie tłoczenie. Nippon Steel Slovakia opisuje to wprost: DD11 do mniej wymagających wytłoczek i gięcia, DD12 do tłoczenia o średniej trudności, DD13 do tłoczenia i elementów z obróbką powierzchni, DD14 do najtrudniejszych wytłoczek.

Tata Steel podaje dla DD11 średnicę trzpienia w próbie zginania równą 1t (jednokrotność grubości). To wartość próby odbiorczej, a nie zalecany promień gięcia w produkcji.

DD11 a S235JR: kiedy która stal

Obie stale są gorącowalcowane i często leżą obok siebie w tej samej hali, ale służą do czego innego. Dla S235JR według EN 10025-2 karty hut podają wartości minimalne: granicę plastyczności co najmniej 235 MPa dla grubości do 16 mm i Rm 360-510 MPa, a także udarność 27 J w temperaturze 20°C. To parametry dla projektanta konstrukcji, który liczy nośność. Dla DD11 karty hut podają z kolei wartości ograniczone od góry: Re maks. 340-360 MPa i Rm maks. 440 MPa. Dla technologa tłoczni ważne jest właśnie to, że blacha nie okaże się zbyt twarda dla narzędzia.

Porównanie DD11 i S235JR (wybrane parametry)

Parametr DD11 (EN 10111) S235JR (EN 10025-2)
Przeznaczenie formowanie na zimno: gięcie, tłoczenie konstrukcje stalowe, elementy nośne
Granica plastyczności 170-340 MPa (2-11 mm) min. 235 MPa (do 16 mm)
Wytrzymałość na rozciąganie maks. 440 MPa 360-510 MPa
Udarność karty hut nie podają wymagań 27 J w 20°C
Tolerancja grubości, do 2 mm, szer. do 1200 mm ±0,13 mm ±0,17 mm (kategoria A)

Źródło: Salzgitter Flachstahl; Arvedi, Non-alloyed structural steels as per EN 10025-2; Nippon Steel Slovakia, Structural steel (tolerancje EN 10051 kategoria A dla Re ≤ 300 MPa); Tata Steel, Steel for forming (tolerancje DD11-DD14 wg EN 10051).

Szczegółowe właściwości stali konstrukcyjnych opisuje wpis stal S235JR i S355JR. Gdy potrzebna jest jednocześnie dobra formowalność i wyższa wytrzymałość, następnym krokiem są stale mikrostopowe z normy EN 10149-2, opisane w artykule o stali S355MC-S700MC.

Zastosowanie blachy DD11

Huty wskazują dla stali DD11-DD14 zbliżony zestaw zastosowań. Łączy je jedno: element powstaje przez gięcie, tłoczenie lub wykrawanie, a jego kształt jest ważniejszy niż wysoka nośność.

01
Elementy maszyn i obudowy
thyssenkrupp wymienia obudowy, pojemniki i pokrywy w budowie maszyn oraz wsporniki i konsole w motoryzacji.
02
Rury i profile
Tata Steel podaje rury i kształtowniki jako typowe zastosowanie DD11. Taśma cięta z kręgu trafia na profilarki i linie rurowe.
03
Wyroby tłoczone
Części samochodowe, elementy AGD, felgi, a w przypadku DD13-DD14 także wytłoczki głębokie, na przykład miski olejowe pojazdów użytkowych wymieniane przez ArcelorMittal.
04
Meble, rozdzielnice i wyroby malowane
Tata Steel wskazuje meble i panele rozdzielnic, a thyssenkrupp podkreśla, że powierzchnia tych gatunków nadaje się do wykańczania i powlekania.

Gatunki DD dają się spawać wszystkimi typowymi metodami bez podgrzewania wstępnego, co Salzgitter Flachstahl podaje w karcie wyrobu. Ułatwia to produkcję konstrukcji spawanych z giętych elementów.

Powierzchnia trawiona i nietrawiona

Blacha gorącowalcowana schodzi z walcarki pokryta zgorzeliną, czyli warstwą tlenków. Trawienie usuwa tę warstwę metodami chemicznymi i mechanicznymi, a naoliwienie chroni oczyszczoną powierzchnię przed korozją w czasie magazynowania. Tata Steel podaje typową ilość oleju 0,5-2,5 g/m². Według voestalpine materiał nietrawiony dostarcza się wyłącznie bez oleju.

Wybór zależy od dalszej obróbki. Blacha trawiona ma czystą powierzchnię bez tlenków, a thyssenkrupp podkreśla, że wysoka jakość powierzchni gatunków DD sprzyja wykańczaniu i powlekaniu. Nietrawiona zachowuje zgorzelinę walcowniczą. Tata Steel zwraca też uwagę, że obrzeża cięte są dostępne tylko dla materiału trawionego. Różnice między wyrobami gorąco- i zimnowalcowanymi opisuje wpis blacha gorącowalcowana a zimnowalcowana.

Blacha DD11 w ofercie HEN-STOL

HEN-STOL sprzedaje hurtowo blachę gorącowalcowaną o grubości 1,20-100 mm, w tym gatunki do formowania na zimno DD11, DD12, DD13 i DD14. Materiał jest dostępny jako trawiony i oliwiony lub nietrawiony (suchy), w kręgach o szerokości 100-1800 mm i wadze 4-24 t. Na życzenie klienta współpracujące centrum serwisowe tnie kręgi na arkusze lub taśmy.

Oferujemy stal bez atestu, czyli materiał sprzedawany bez certyfikatu hutniczego, w dwóch odmianach. Nadwalcowania i nadprodukcje to nadwyżki hutnicze bez wad, o parametrach jak w stali atestowanej, tańsze wyłącznie z powodu braku atestu. Blacha II gatunku ma wady, ale nadaje się do produkcji, a jej przydatność ocenia klient pod kątem własnego procesu. Zamówienia przyjmujemy od 5 t, z dostawą na terenie całej Europy.

Sprawdź jak możemy pomóc

Do gięcia i prostego tłoczenia zwykle wystarcza DD11, do głębszych wytłoczek lepiej sprawdzają się DD13 lub DD14. Prosimy o specyfikację: gatunek, grubość, szerokość, rodzaj powierzchni (trawiona lub nietrawiona), forma dostawy (krąg, taśma, arkusz) i ilość. Sprawdzimy dostępność, doradzimy przy wyborze gatunku i przygotujemy wycenę. Pełny zakres gatunków, powłok i formatów przedstawia oferta blach stalowych HEN-STOL, z osobnymi stronami o blasze ocynkowanej, blasze zimnowalcowanej i blasze gorącowalcowanej.

+48 664 700 160hs@henstol.pl

Najczęściej zadawane pytania

Czym jest stal DD11?

DD11 to gorącowalcowana stal niskowęglowa do formowania na zimno według EN 10111. Zawiera do 0,12% węgla i do 0,60% manganu, ma granicę plastyczności 170-340 MPa przy grubości 2-11 mm i wytrzymałość na rozciąganie najwyżej 440 MPa. Stosuje się ją do gięcia, prostego tłoczenia, produkcji rur, profili i elementów maszyn.

Czym różni się DD11 od DD13 i DD14?

Kolejne gatunki mają niższe limity manganu, fosforu i siarki (węgla od DD11 do DD13), niższą górną granicę plastyczności i wytrzymałości oraz większe wydłużenie. Przy grubości 3-11 mm DD11 ma min. 28% wydłużenia, a DD14 min. 36%, przy Rm do 380 MPa. DD11 służy do gięcia i płytkiego tłoczenia, DD13 do tłoczenia, a DD14 do najtrudniejszych wytłoczek.

Czy DD11 można stosować zamiast S235JR?

Tylko w elementach, które nie są liczone jako nośne. Dolna granica plastyczności DD11 wynosi 170 MPa, a karty hut nie podają dla tego gatunku wymagań udarności, podczas gdy S235JR ma min. 235 MPa i 27 J w 20°C. DD11 ma za to ograniczoną od góry wytrzymałość, co ułatwia gięcie i tłoczenie. Wybór zależy od tego, czy decyduje nośność, czy formowalność.

Jaki zakres grubości obejmuje norma EN 10111?

Norma EN 10111:2008 obejmuje wyroby płaskie walcowane na gorąco w kręgach o grubości od 1 do 11 mm. Huty produkują gatunki DD także w większych grubościach, na przykład do 16 mm, ale wtedy właściwości mechaniczne ustala się indywidualnie z producentem, bo wykraczają poza zakres normy.

Kiedy wybrać blachę DD11 trawioną, a kiedy nietrawioną?

Trawienie usuwa zgorzelinę, a olej chroni powierzchnię przed korozją w czasie magazynowania. Blachę trawioną wybiera się do wyrobów malowanych i powlekanych oraz tam, gdzie liczy się czysta powierzchnia. Nietrawiona zachowuje zgorzelinę walcowniczą i według voestalpine dostarczana jest bez oleju. W ofercie HEN-STOL dostępne są obie odmiany.

Czy stal DD11 jest spawalna?

Tak. Salzgitter Flachstahl podaje w karcie wyrobu, że gatunki DD11-DD14 można spawać wszystkimi typowymi metodami bez podgrzewania wstępnego. ArcelorMittal dodaje, że spawalność punktowa i łukowa gorącowalcowanych gatunków DD jest taka sama jak odpowiadających im gatunków zimnowalcowanych. Dla gatunku DD14 AM FCE o grubości 2,5 mm huta podaje zakres prądu zgrzewania punktowego 9,6-12,6 kA.

Źródła

  1. Estonian Centre for Standardisation and Accreditation (EVS), EN 10111:2008 Continuously hot rolled low carbon steel sheet and strip for cold forming - Technical delivery conditions, opis normy, 2008
  2. Salzgitter Flachstahl, Steel grades - mild non-alloy steels for direct cold-forming, karta gatunków DD11-DD14
  3. ArcelorMittal, Hot rolled steels for cold forming and deep drawing, katalog A10
  4. Tata Steel, Hot rolled steel for forming DD11, karta wyrobu
  5. Nippon Steel Slovakia, Drawing steel i Structural steel, karty gatunków DD11-DD14 i S235JR

Szukasz blachy?

Wyślij zapytanie.
Sprawdzimy dostępność i przygotujemy
wycenę na atrakcyjnych warunkach.

Napisz do nas

Odezwiemy się w ciągu godziny