Dokumenty kontroli wg EN 10204 - kiedy świadectwo odbioru jest wymagane
Świadectwo odbioru 3.1 według normy PN-EN 10204:2006 jest wymagane wtedy, gdy obowiązek taki wynika z regulacji odnoszącej się do wyrobu: z normy wykonawczej EN 1090-2 dla konstrukcji stalowych znakowanych CE, z wymagań dla urządzeń ciśnieniowych kategorii II, III i IV albo z europejskiego dokumentu oceny dla elementów nośnych regałów magazynowych. W pozostałych zastosowaniach, obejmujących między innymi obudowy i szafy sterownicze, meble metalowe, opakowania transportowe oraz przewody wentylacyjne, obowiązek nie wynika z przepisu, a rodzaj dokumentu kontroli pozostaje elementem umowy między stronami.
Wymóg dostarczenia atestu wraz z materiałem należy do najczęściej powtarzanych warunków zakupowych w przetwórstwie stali. W znacznej części przypadków nie wynika on jednak z przepisu ani z normy właściwej dla wyrobu, lecz z wewnętrznej procedury zakupowej ukształtowanej historycznie. Rozróżnienie obu sytuacji ma wymierne konsekwencje kosztowe i logistyczne.
Rodzaje dokumentów kontroli
Dokumenty kontroli dla wyrobów metalowych określa norma PN-EN 10204:20061. Norma wyróżnia cztery rodzaje dokumentów, różniące się tym, kto potwierdza wyniki i czego te wyniki dotyczą.
| Dokument | Nazwa | Potwierdzenie | Zakres wyników badań |
|---|---|---|---|
| 2.1 | deklaracja zgodności z zamówieniem | producent | brak wyników badań |
| 2.2 | atest | producent | wyniki ogólnej kontroli wewnętrznej, niekoniecznie z danej partii |
| 3.1 | świadectwo odbioru | przedstawiciel kontroli niezależny od wydziału produkcji | badania próbek z partii wysyłanej odbiorcy |
| 3.2 | świadectwo odbioru | dodatkowo przedstawiciel odbiorcy lub inspektor wskazany przepisami | jak wyżej, z podwójnym potwierdzeniem |
Podział przebiega między kontrolą nieswoistą, obejmującą dokumenty 2.1 i 2.2, a kontrolą swoistą, przypisaną do konkretnej partii, obejmującą dokumenty 3.1 i 3.21. Norma reguluje przy tym wyłącznie sposób dokumentowania kontroli, nie zaś wymagania wobec samego wyrobu2.
3.1
świadectwo odbioru oparte na badaniach próbek z partii wysyłanej odbiorcy, potwierdzone przez kontrolę niezależną od produkcji1
2-4 tygodnie
typowe wydłużenie cyklu zamówienia przy wymogu świadectwa odbioru 3.23
kat. II-IV
kategorie urządzeń ciśnieniowych, dla których wytyczne UDT wskazują dokumentację 3.1 lub 3.25
Wymóg dokumentu wyższego rzędu ma również skutki harmonogramowe. Realizacja dostawy ze świadectwem odbioru 3.2 wydłuża cykl zamówienia, w praktyce projektowej o dwa do czterech tygodni3, ponieważ badania wymagają obecności przedstawiciela odbiorcy lub inspektora wskazanego przepisami.
Zastosowania objęte obowiązkiem dokumentowania
Konstrukcje stalowe znakowane CE. Norma wykonawcza EN 1090-2 wymaga dostarczania wyrobów podstawowych z dokumentami kontroli według EN 10204 oraz udokumentowania właściwości w sposób umożliwiający porównanie z właściwościami wymaganymi w specyfikacji4.
Urządzenia ciśnieniowe. Zgodnie z wytycznymi Urzędu Dozoru Technicznego dla materiałów głównych elementów ciśnieniowych kategorii II, III i IV wymagana jest dokumentacja rodzaju 3.1 lub 3.2, a dla pozostałych elementów dokumentacja 2.25. Dyrektywa ciśnieniowa przewiduje jednocześnie próg, poniżej którego urządzenie projektuje się i wykonuje zgodnie z dobrą praktyką inżynierską państwa członkowskiego, bez oznakowania CE6.
Elementy nośne regałów magazynowych w ścieżce oceny europejskiej. Europejski dokument oceny dla stalowych elementów regałów paletowych przewiduje w zakładowej kontroli produkcji kontrolę wejściową materiału z dokumentami według EN 1090-27.
Wspólnym mianownikiem tych regulacji jest funkcja nośna lub ciśnieniowa wyrobu, a więc bezpośredni związek między właściwościami materiału a bezpieczeństwem użytkowania.
Zakres, w którym obowiązek nie występuje
Rozporządzenie o wyrobach budowlanych reguluje wprowadzanie do obrotu wyrobu końcowego objętego normą zharmonizowaną oraz jego deklarowanych właściwości użytkowych, nie odnosi się natomiast do dokumentacji materiałów wsadowych w łańcuchu dostaw8.
Wynika z tego wniosek istotny przy planowaniu zakupów. Jeżeli wyrób nie jest objęty normą zharmonizowaną, dyrektywą ciśnieniową ani inną regulacją odnoszącą się do materiału wsadowego, obowiązek posiadania świadectwa odbioru nie wynika z przepisu. Dotyczy to typowo obudów i szaf sterowniczych, mebli metalowych, opakowań transportowych, elementów zabudów, galanterii metalowej oraz przewodów wentylacyjnych, dla których przepis techniczno-budowlany odnosi się do niepalności materiału9. Analizy jednostek certyfikujących wskazują, że wymóg dokumentu wyższego rzędu pojawia się przede wszystkim tam, gdzie właściwości materiału są narzucone regulacją, a w pozostałych przypadkach pozostaje elementem umowy między stronami2.
Weryfikacja wymagań we własnej organizacji
Analiza zasadności wymogu dokumentacyjnego obejmuje trzy obszary.
1
Źródło wymagania
Rozstrzygnięcie, czy wymóg wynika z wymagań odbiorcy, z certyfikacji wyrobu, czy wyłącznie z procedury wewnętrznej.
2
Zakres wymagania
W wielu konstrukcjach dokumentacja dotyczy elementów nośnych, a nie poszycia, osłon i obudów.
3
Zawartość archiwum zakupowego
W miejsce oczekiwanych świadectw odbioru bywają przechowywane atesty 2.2, odnoszące się do kontroli wewnętrznej producenta, a nie do dostarczonej partii1.
Dostępne gatunki stali, rodzaje powłok oraz formaty kręgów, taśm i arkuszy przedstawia oferta blach stalowych HEN-STOL. Status materiału pochodzącego z nadwyżek produkcji hutniczej omawia artykuł o nadwalcowaniach i nadwyżkach hutniczych, a kryteria oceny materiału zdeklasyfikowanego artykuł o blasze II gatunku.
Sprawdź jak możemy pomóc
Prześlij nam specyfikację materiału, z którego obecnie korzystasz: gatunek, grubość, szerokość, klasę i rodzaj powłoki, preferowaną formę dostawy oraz wielkość partii. Zweryfikujemy dostępność i przedstawimy najlepsze warunki, jakie możemy zaoferować.
Najczęstsze pytania
Czym różni się atest 2.2 od świadectwa odbioru 3.1?
Atest 2.2 potwierdza producent na podstawie wyników ogólnej kontroli wewnętrznej, które nie muszą pochodzić z partii wysyłanej odbiorcy. Świadectwo odbioru 3.1 wystawia przedstawiciel kontroli niezależny od wydziału produkcji, a wyniki dotyczą próbek pobranych z konkretnej dostarczanej partii. Pierwszy dokument należy do kontroli nieswoistej, drugi do swoistej.
Kiedy świadectwo odbioru 3.1 jest wymagane przepisami?
Wtedy, gdy regulacja odnosi się do materiału wsadowego. Dotyczy to konstrukcji stalowych znakowanych CE, gdzie norma wykonawcza EN 1090-2 wymaga dokumentów kontroli dla wyrobów podstawowych, materiałów głównych elementów ciśnieniowych kategorii II, III i IV według wytycznych Urzędu Dozoru Technicznego oraz elementów nośnych regałów paletowych w europejskiej ścieżce oceny.
Czy dokument kontroli jest wymagany dla obudów, mebli metalowych i opakowań?
Dla wyrobów bez funkcji nośnej lub ciśnieniowej obowiązek nie wynika z przepisu. Rodzaj dokumentu kontroli pozostaje wtedy elementem umowy między stronami i bywa zapisany w procedurze zakupowej odbiorcy, a nie w normie wyrobu. Weryfikacja źródła wymagania pozwala ograniczyć koszt dokumentacji, która nie jest potrzebna.
Co dodatkowo potwierdza dokument 3.2 i jak wpływa na termin dostawy?
Świadectwo odbioru 3.2 wymaga podwójnego potwierdzenia: przez przedstawiciela kontroli niezależnego od produkcji oraz przez przedstawiciela odbiorcy lub inspektora wskazanego przepisami. Konieczność uzgodnienia obecności obu stron przy badaniach wydłuża cykl zamówienia, w praktyce projektowej o dwa do czterech tygodni.
Czy oznakowanie CE wyrobu końcowego wymaga świadectw odbioru dla materiału wsadowego?
Nie w każdym przypadku. Rozporządzenie o wyrobach budowlanych dotyczy wprowadzania do obrotu wyrobu końcowego objętego normą zharmonizowaną i jego deklarowanych właściwości użytkowych, nie reguluje natomiast dokumentacji materiałów wsadowych. Wymóg dokumentu kontroli wynika z normy wykonawczej właściwej dla danego wyrobu, na przykład EN 1090-2.
Jaki dokument kontroli jest potrzebny dla blachy na kanały wentylacyjne?
Przepis techniczno-budowlany odnosi się w tym przypadku do niepalności materiału, nie do rodzaju dokumentu kontroli. Obowiązek dostarczenia świadectwa odbioru nie wynika więc z przepisu, a poziom dokumentacji ustala umowa lub specyfikacja odbiorcy. Standardem materiałowym pozostaje blacha ocynkowana w gatunku DX51D z powłoką Z275.
Źródła
- Polski Komitet Normalizacyjny, interpretacja PN-EN 10204:2006 Wyroby metalowe. Rodzaje dokumentów kontroli
- LRQA, Understanding EN 10204 type 3.2 certification
- Projectmaterials, Mill test certificate EN 10204 3.1 vs 3.2, F. Sutera, lipiec 2026
- ECCS, FAQ dotyczące EN 1090-2 i dokumentów kontroli wyrobów podstawowych
- Urząd Dozoru Technicznego, wytyczne dotyczące materiałów urządzeń ciśnieniowych według dyrektywy 2014/68/UE
- Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/68/UE, art. 4 ust. 3
- EOTA, europejski dokument oceny EAD 200059-00-0302
- Komisja Europejska, FAQ dotyczące rozporządzenia 305/2011 o wyrobach budowlanych
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, § 267 ust. 1